Logo
|
Monday 19th April 2021
E-paper Magazine

व्यवस्थित बन्दै क्यान्सर रजिष्ट्री



डा.प्रदीप ज्ञवाली, सदस्य सचिव एवं कार्यकारी प्रमुख, नेपाल स्वास्थ्य अनुसन्धान परिषद्

नेपाल स्वास्थ्य अनुसन्धान परिषद् (एनएचआरसी) ले स्वास्थ्य तथा जनसंख्या मन्त्रालयसँगको सहकार्यमा पहिलोपटक जनसंख्यामा आधारित क्यान्सर रजिष्ट्री शुरु गरेको छ । यसले क्यान्सर प्रभावित व्यक्ति, उपचार गराइरहेका बिरामी र मृत्यु भएकाहरुको तथ्याङ्क राख्छ ।


अहिले शहरी, अर्धशहरी र ग्रामीण क्षेत्रका साथै उपत्यका (काठमाडौं, लतिलपुर र भक्तपुर), पहाड (पूर्वी रुकुम र पश्चिम रुकुम) र तराई (सिराहा, सप्तरी, धनुषा र महोत्तरी) लाई समेटी मुलुकका ९ जिल्लामा क्यान्सर रजिष्ट्री शुरु गरिएको छ । सन् २०१८ को रजिष्ट्रीमा अनुमानित २ लाख २१ हजार ३७६ जनसंख्या समेटिएको थियो ।


नयाँ क्यान्सर बिरामी दर पुरुषमा ६५ देखि ६९ वर्ष उमेर समूह बढी देखिएको छ । यसैगरी महिलामा ५५ देखि ५९ वर्ष उमेर समूहमा उच्च भएको पाइएको छ । पुरुषमा फोक्सोको क्यान्सर सबैभन्दा धेरै देखिएको छ । त्यसपछि आमाशय, थायरोइड, प्रोष्टेट, पित्तासय, कलेजोको क्यान्सर भएको पाइएको छ । महिलाहरुमा पाठेघरको मुखको क्यान्सर सबैभन्दा बढी देखिएको छ । त्यसपछि फोक्सो, पाठेघर, डिम्बासय र स्तन क्यान्सर उच्च भएको पाइएको छ ।


काठमाडौं उपत्यकाभित्र पुरुषमा सबभन्दा बढी फोक्सो, पेट, मुत्राशय, पित्तथैली र लिम्फोमा क्यान्सर भएको पाइएको छ । यसैगरी ७०—७४ वर्ष उमेर समूहका पुरुषमा क्यान्सर बिरामी मृत्युदर उच्च रहेको देखिन्छ । महिलामा स्तन, फोक्सो, पाठेघरको मुख, पित्ताशय र डिम्बासयको क्यान्सर प्रमुख रहेका छन् । क्यान्सर बिरामी मृत्युदर ७५ वर्षमाथिका उमेर समूहमा सबैभन्दा बढी र त्यसपछि ६५ देखि ६९ बर्ष उमेर समूहमा बढी पाइएको छ ।


सन् २०१८ मा रुकुम रजिष्ट्रीअन्तर्गत ८७ नयाँ क्यान्सर बिरामी (पुरुष ४४ र महिला ४३) र ३८ (१६ पुरुष र २२ महिला) क्यान्सर बाट मृत्यु भएको पाइएको छ । सिराहा, सप्तरी, धनुषा र महोत्तरीमा मुखको क्यान्सर अग्रस्थानमा रहेको छ । सूर्तिजन्य पदार्थको अध्यधिक सेवनका कारण मुखको क्यान्सर देखिएको पाइएको छ ।


यो रजिष्ट्रीमा क्यान्सरको अवस्था, कुन उमेर समूह, समुदाय एवं क्षेत्रमा क्यान्सर बिरामी तथा उक्त क्षेत्रमा बिरामीहरुको मृत्युदरको तथ्याङ्क पाउन सकिन्छ । तथ्यांकको आधारमा केन्द्रीय तथा स्थानीय सरकारको माध्यमबाट जनचेतना अभिवृद्धि, क्यान्सर रोकथाम तथा उपचार कार्ययोजनाहरु बनाउन सहयोग पुग्छ । रजिष्ट्रीमार्फत सरकारले क्यान्सर बिरामीको उपचार खर्चबापत् दिँदै आएको विपन्न नागरिक सेवा निश्चित बिरामीले पाएको हो हो कि होइन भन्ने यकिन गर्न समेत सहयोग पुग्छ । साथै यसबाट क्यान्सरको रोकथाम र उपचारमा नयाँ मोडालिटी तयार गर्न सकिन्छ । जसले नीतिगत तहमा फाइदा पुग्छ ।


अस्पतालमा आधारित क्यान्सर रजिष्ट्री बिपी कोइराला मेमोरियल क्यान्सर अस्पताल भरतपुरबाट सन् २००३ देखि शुरु भएको थियो । अब अस्पताल र जनसंख्यामा आधारित क्यान्सर रजिष्ट्रीलाई व्यवस्थित बनाउन एनएचआरसी र बिपी कोइराला मेमोरियल क्यान्सर अस्पतालबीच सम्झौता भएको छ । यसले जनसंख्या र अस्पतालमा आधारित क्यान्सर रजिष्ट्रीलाई थप व्यवस्थित र प्रभावकारी बनाउने अपेक्षा लिइएको छ ।

अब तथ्यांकलाई डिजिटलाईज गर्नुपर्ने आवश्यकता महसुस गरिरहेका छौं र सो अनुसार कार्य अगाडि बढिरहेको छ ।

हाल सफ्टवेयरमार्फत क्यान्सरका बिरामी तथा मृत्यु भएकाहरुको तथ्याङ्क संकलन गरिँदै आएको छ । तथ्याङ्क संकलनमा निजी तथा सरकारी अस्पताल, क्लिनिक, ल्याब आदिमा महिला स्वास्थ्य स्वयंसेविका, मासिका, ग्रामिण स्वास्थ्य स्वयंसेविका, वडाध्यक्ष, सदस्य आदिमार्फत तथ्यांक संकलन गर्ने कार्य भइरहेको छ । यस वर्षमा हाल चलिरहेको स्थानहरुको तथ्याङ्क संकलनलाई अझ प्रभावकारी बनाउने, अस्पतालमा आधारित रजिष्ट्रीलाई थप मजबुद बनाउनुका साथै आगामी वर्षहरुमा देशका सबै जिल्ला र स्थानहरुमा काम अघि बढाउँदै लगिनेछ ।

प्रतिक्रिया दिनुहोस्